Het is een spannend onderwerp dat de identiteit van een hele regio definieert. Hier volgt een uitgebreide verkenning van de Moren en Christelijke festivals, met de nadruk op hun essentie, hun geschiedenis en hun levendige realiteit op de Costa Blanca.
De ziel van de Costa Blanca: De Moren en Christenen
De Moren en Christenen Festiviteiten zijn niet zomaar parades; zij zijn het kloppende hart van de Spaanse Middellandse Zee. Vooral in de provincie Alicante en de Costa Blanca transformeren deze vieringen steden tot epische locaties waar geschiedenis, legende en religieuze toewijding vermengd worden in een explosie van kleur, buskruit en muziek.
1. De oorsprong: geschiedenis, legende en religie
De historische basis van het festival is de Reconquista, de periode van meerdere eeuwen waarin de christelijke koninkrijken vochten om de controle over het Iberisch Schiereiland terug te winnen van islamitisch bewind. Wat we tegenwoordig echter op straat zien, is een romantische en theatrale herinterpretatie van die gebeurtenissen.
Het patronage en het wonder
Bijna alle festiviteiten worden gevierd ter ere van de patroonheilige van de stad. Het meest emblematische voorbeeld is dat van Alcoy, waar de voorspraak van Sint Joris in 1276 om de stad te verdedigen tegen de aanval van de troepen van Al-Azraq wordt herdacht. Het feest is dus in de kern een daad van religieuze dankbaarheid die is uitgegroeid tot een enorm cultureel spektakel.
De structuur van het festival
Hoewel elke gemeente haar varianten heeft, volgen de meeste een schema van drie belangrijke dagen:
- Tickets: De grote parades van de Moorse en Christelijke legers.
- De ambassades: Er worden gehandeld waarbij poëtische teksten worden voorgedragen en uitdagende dialogen worden gehouden tussen de leiders van beide partijen om de overgave van het kasteel te eisen.
- De strijd en herovering: Schijngevechten met haakbusiers die culmineren in de uiteindelijke overwinning van de christenen.
2. Het sociale weefsel: de Filaes en Comparsas
Het festival zou niet bestaan zonder de Filaes of Comparsas. Het zijn groepen die het hele jaar door als sociale clubs functioneren.
- Identiteit en familie: Lid zijn van een rij is vaak een familie-erfenis. Kinderen worden bij de geboorte geregistreerd en groeien op binnen de comparsa.
- De kazerne of Kabila: Het is het fysieke hoofdkwartier van de groep. Tijdens de feestdagen worden deze plekken het zenuwcentrum waar je eet, drinkt en vriendschapsbanden versterkt. Het is de plek waar de “interne partij” wordt geleefd, buiten de ogen van toeristen.
3. De kunst van het kostuum: tussen geschiedenis en fantasie
De kostuums zijn misschien wel het meest opvallende element. In de Costa Blanca heeft het ontwerp van deze pakken het hoogste niveau van haute couture bereikt.
Evolutie van het ontwerp
Vroeger waren pakken eenvoudige militaire uniformen. Tegenwoordig overheerst vooral aan de Moorse kant de “Fantasia”-stijl.
- Materialen: Er worden geperste leer, metalen (messing, koper), exotische huiden, zijde en duizenden met de hand genaaide kralen gebruikt.
- Speciale kosten: De kapiteins en vlaggendragers dragen nieuwe kostuums die authentiek zijn en tienduizenden euro’s kunnen kosten. Het ontwerp wordt meestal tot de dag van de show volledig geheim gehouden.
Wie maakt de kostuums?
Er is een zeer krachtige ambachtsindustrie in steden als Villena, Elda en Alcoy.
- Ambachtslieden en naaisters: Er zijn gespecialiseerde werkplaatsen die exclusief voor de partij werken, van schetsontwerpers tot metaalexperts.
- Huur: Door de hoge kosten van een nieuw pak is er een enorme huurmarkt. Een pak kan door de provincie reizen en op verschillende data door verschillende mensen worden gebruikt.
4. De zintuigen: buskruit en muziek
Het is onmogelijk om dit festival te begrijpen zonder geur (zwavel) en gehoor (muziek).
Het buskruit (De Opschepping)
De haakbuser is het geluid van oorlog. Duizenden kilo’s buskruit worden afgevuurd in de “Alardes”, waar de festeros hun haakbussen (voorladers) gebruiken om de straten te vullen met lawaai en witte rook. Het vertegenwoordigt de hitte van de strijd en is een visceraal onderdeel van de ervaring.
Feestelijke muziek
Muziek is de motor die het tempo van de modeshows bepaalt. Er zijn drie hoofdgenres:
- De Pasodoble: Vrolijk en licht, vooral gedragen in informele parades en aan de christelijke kant.
- De Moorse Mars: Traag van tempo, majestueus en met oosterse invloeden. Het stelt de teams in staat om te paraderen met een karakteristieke ritmische swaai die l’arrenca wordt genoemd.
- De Christelijke Mars: Episch en krachtig, doet het denken aan middeleeuwse filmsoundtracks en roept de kracht van ridders op.
5. Gastronomie: de smaak van het feest
Het feest is een test van fysieke uithoudingsvermogen, en voedsel is de noodzakelijke brandstof. Op de Costa Blanca zijn bepaalde gerechten heilig:
- Olleta Alcoiana: Een stevige stoofpot van bonen, stengels, varkensvlees en bloedpudding. Het is het stergerecht om kracht terug te krijgen.
- Rijst met korst: Typisch voor het gebied van Elche en Vega Baja; Gebakken rijst met een beslagen eierkorst.
- De “Leugen”: Een klassiek drankje van Alcoy dat koffielikeur combineert met citroengranita. Het is verfrissend maar gevaarlijk vanwege het hoge alcoholgehalte.
- Putxero amb aambeien: De traditionele stoofpot van het gebied met zijn kenmerkende gehakte gehaktballetjes en kruiden.
6. Het feest leven: het perspectief van de Festero
Voor de bezoeker is het een visueel spektakel. Voor de lokale is het een gevoel.
Het moment van de Entrée is de climax. Na maanden van repetities en een aanzienlijke financiële investering trekt de festero de hoofdstraat op. De trots om zijn groep te vertegenwoordigen, de warmte van het publiek en het gejuich van de fanfare achter hem zorgen voor een emotionele catharsis. Het is niet ongebruikelijk mannen en vrouwen ontroerd te zien huilen tijdens het paraderen.
7. Belangrijkste gemeenten aan de Costa Blanca
Hoewel bijna elke stad zijn eigen festival heeft, vallen sommige op door hun omvang:
| Gemeente | Hoofdkenmerk |
| Alcoy | De wieg van de moderne partij. Het valt op door zijn historische en muzikale strengheid. |
| Villena | Een van de meest talrijke, met duizenden deelnemers aan haar parades. |
| Vila Joiosa | Uniek door zijn landing, een zee- en landslag op het strand bij zonsopgang. |
| Elda | Beroemd om de spectaculaire kostuums en de sterke band met de schoenindustrie. |
| Alicante (Barrios) | Wijken zoals San Blas of Altozano houden het vuur in de hoofdstad zelf levend. |
Conclusie
De Moren en Christenen van de Costa Blanca zijn een triomf van populaire kunst en gemeenschapszin. Ze zijn het bewijs dat geschiedenis niet in boeken blijft, maar de straat op gaat, zich kleedt in zijde en metaal, en explodeert in de vorm van buskruit. Het is een viering van de mediterrane identiteit: een land dat het resultaat is van de mengeling van culturen, conflicten en uiteindelijk coëxistentie.
